20.04.2016

MÜZİKTE NOTANIN TARİHÇESİ: KİM, NASIL, NEREDE BULDU?









MÜZİKTE NOTANIN TARİHÇESİ: KİM, NASIL, NEREDE BULDU?

Matematikte, “bir dik açılı üçgende dik kenarların her birinin uzunluklarının karelerinin toplamları, hipotenüsün uzunluğunun karesine eşittir.” şeklinde ortaya attığı ve kendi adıyla anılan teoremin mucidi olan Pisagor (M.Ö. 530-450) matematik haricinde müziğin temeli olan nota kavramını ortaya atmıştır.



NOTANIN TEMELİ VE GELİŞİMİ

Müzikteki matematiksel gizemi keşfederek yazıya dökmenin ilk temeli Pisagor tarafından atılmıştır.

Pisagor'un müziğin içindeki matematiği bir demirci dükkânının önünden geçerken keşfetmiştir. Demirci ustasının demir döverken kullandığı aletlere göre değişik sesler çıkarması Pisagor'un ilgisini çekmiş, bunun üzerine dükkânı kapattırarak ustaya çeşitli aletler kullandırmış, çıkan sesleri incelemiş ve kayıtlar almıştır.

Batı müziği 9. yüzyılın başına kadar notadan habersizdi. Eserler kulak yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılıyor, bu arada değişime uğruyor, zamanla unutulabiliyordu. 9. yüzyılın ikinci yarısında ilk nota sistemi ortaya çıktı. Arezzo’lu Guido’nun (Gui d’Arezzo) nota sisteminin seslerin yüksekliğini kesin olarak belirtmeye başlamasıyla büyük bir ilerleme kaydedildi.

11. yüzyılda notaların üzerine dizildiği beş çizgiden oluşan “porte”nin kullanılmasıyla notaların yüksekliği (do, re, mi,…) ve süresi (birlik, ikilik, dörtlük,…) kesin biçimde belirlenebilir hale geldi.

‘Si’ hariç diğer notaların isim babası Gui d’Arezzo’dur. Arezzo bu adları Aziz lohannes Battista ilahesindeki mısraların birinci hecelerinden alarak takmıştır. Yedinci notanın adı uzun zaman ‘B’ olarak kalmış, sonradan 13. yüzyılda Sanete lohannes kelimelerinin baş harflerinden meydana gelen ’si’ adını almıştır.


Notalamanın keşfi ve gelişimi müzik pratiğine olağanüstü bir gelişme ortamı yaratmıştır. Notalama, icracıyı ezberden kurtararak hem müzik parçalarının uzamasına hem de çeşitli dönemlere ve ülkelere ait notalanmış eserlerin katılmasıyla repertuarın zenginleşmesine ve çeşitlenmesine imkân vermiştir. Nota sayesinde bir müzisyen bilmediği bir müzik parçasını icra edebilmek için tek başına yeterli bir hale gelmiştir.

Designed by Templateism.